Oceń wpis  oddane głosy: 7 / 0

 

Książeczki mieszkaniowe były finansowane przez rodziców na rzecz dzieci, częstokroć stanowiły one prezent fundowany  dzieciom przez dziadków, ciocie czy rodziców chrzestnych. Urodzeni w latach osiemdziesiątych młodzi ludzie występują obecnie do PKO BP o likwidację ufundowanych im książeczek motywując swoje roszczenie uzyskaniem mieszkania, w odpowiedzi otrzymują decyzję o przyznaniu świadczenia w wysokości ca 2.000 zł, która nijak nie odpowiada ich potrzebom i oczekiwaniom fundatorów. Sytuacja jest na tyle kuriozalna, że PKO podaje, że podstawą obliczenia świadczenia jest aktualna cena 1 m²  powierzchni użytkowej mieszkania, a więc obecnie 3.995 zł. Skąd tak ogromna różnica?

 

Podstawową przyczyną tak wielkiej krzywdy młodzieży, która wkraczając w dorosłe życie pozbawiona jest pomocy materialnej, jaka miała być udzielona poprzez wpłaty fundatorów na rzecz PKO BP jest hiperinflacja jaka nastąpiła w latach 1989 – 1990 . Rozliczenia pieniężne w naszym kraju następują w oparciu o zasadę nominalizmu. Stąd też dokonana w roku 1990 denominacja złotego dokonana została w relacji wymiany 10.000 starych złotych na 1 zł . Zgromadzony wkład mieszkaniowy w kwocie np 1.000.000 st. zł został przerachowany na 100 nowych zł.

 

Z dniem 1 stycznia 1990 roku nastąpiła zmiana przepisów kodeksu cywilnego poprzez zezwolenie na odstępstwo od zasady nominalizmu, na co zezwalał przepis art. 358 ¹  § 3 k.c.,czyli tzw. sądowa waloryzacji roszczenia. Sąd mógł zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego chociażby były ustalone w orzeczeniu lub w umowie.

Na podstawie cytowanego przepisu setki tysięcy młodych ludzi otrzymały godziwe świadczeni z tytułu zawartej przez ich rodziców umów zaopatrzenie dzieci ( tzw. ubezpieczenia posagowe ).  W uchwale  Składu Siedmiu Sędziów  z dnia 10 kwietnia 1992 r. III CZP 126/91 Sąd Najwyższy stwierdził:

„Wysokość nominalnej renty miesięcznej, określonej w umowie ubezpieczenia renty odroczonej oraz natychmiast płatnej, a także wysokość nominalnej sumy ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci, mogą być zmienione na podstawie art. 358[1] § 3kc”.

Niestety art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie k.c.  ( Dz.U. nr 55, poz. 321 ) stanowił że  358¹ § 3 k.c.  nie ma zastosowania do kwot zdeponowanych na rachunkach bankowych.

  

Potwierdził to Sąd Najwyższy który w odpowiedzi na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich

czy sąd może na podstawie cytowanego wyżej przepisu ustalić wysokość należnej premii gwarancyjnej lub wkładu i premii gwarancyjnej w wysokości niezbędnej do pokrycia przez posiadacza książeczki pierwszego wkładu wg atukalnych cen za mieszkanie odpowiedział uchwałą 7 Sędziów z dnia 29 lipca 1993 III CZP 58/93:

1. Wkład zgromadzony na mieszkaniowej książeczce oszczędnościowej, jak i premia gwarancyjna należna posiadaczowi książeczki nie podlegają waloryzacji na podstawie art. 358 ¹ § 3 kc.

2. Do wypłaty premii gwarancyjnej posiadaczowi mieszkaniowej książeczki oszczędnościowej zobowiązana jest Powszechna Kasa Oszczędności - Bank Państwowy.

W latach 90-tych ubiegłego wieku podjęta została próba udzielenia wsparcia na rzecz posiadaczy książeczek mieszkaniowych. Uchwalona została ustawa z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych.  (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r. Nr 119 poz. 1115). Na podstawie tej ustawy  wydane zostałow dniu dnia 25 lutego 2003 r. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie umorzeń zadłużenia z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytów mieszkaniowych ( Dz.U. nr 57, poz. 259). Lektura obu aktów nie daje podstaw do optymizmu dla posiadaczy książeczek. Stanowiący załącznik do ustawy wzór do obliczenia wysokości premii gwarancyjnej czytelny jest dla osób z solidnym wiedzą matematyczną. Dla przeciętnego odbiorcy wzór ten jest po prostu nieczytelny. Na podstawie tegoż wzory PKO BP oblicza świadczenie w wysokości wprost śmiesznej w stosunku do ceny mieszkań.

 

Co należy robić, aby książeczki mieszkaniowe stały się realną pomocą, a nie iluzją?

Moim zdaniem Rzecznik Praw Obywatelskich, który w 1993 roku przegrał sprawę w Sądzie Najwyższym mógłby zwrócić się do z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał pozytywnie załatwił sprawę waloryzację kaucji mieszkaniowych ( wyrok  z dnia 3 października 2000 r.sygn. akt K. 33/99), stosowanie waloryzacji sądowej do tego świadczenia stało się możliwe. Podobne stanowisko zajął Trybunał w odniesieniu przedwojennych obligacji ( wyrok z dnia 24 kwietnia 2007 r. SK 49/2005).

 

Sprawy o waloryzację roszczeń posagowych i rent odroczonych stanowią poważna część mojej praktyki zawodowej, młodzież przynosi książeczki mieszkaniowe słusznie dowodząc, ze skoro polisy PZU podlegają waloryzacji, to dlaczego na tej samej zasadzie nie można otrzymać godziwej pomocy na cele mieszkaniowe. Niestety na podstawie obowiązujących przepisów nic nie można uczynić, aby im pomóc.