Osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury ma szansę na zaliczenie do stażu ubezpieczeniowego okresu, w którym nie opłacała składek ubezpieczeniowych, na podstawie art. 10 pkt. 3 ustawy o emeryturach i rentach (t.j. Dz.U. 2009 nr 153, poz.1227). Zaliczeniu podlegają przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Stąd też znaczna ilość wniosków do ZUS o zaliczenie tychże okresów, które organ rentowy ocenia bardzo sceptycznie i słusznie albowiem osoby które nie płaciły składki ubezpieczeniowej nie powinny być traktowane na równi z tymi, które takie świadczenie na bieżąco uiszczały. Cytowany wyżej przepis nie powinien prowadzić do nadużyć.
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że okresy pracy domownika w gospodarstwie rolnym przed dniem 1 stycznia 1983 r. uwzględnia się przy ustalaniu uprawnień emerytalno-rentowych, gdy była wykonywana w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, czyli minimum 4 godziny dziennie ( wyrok S.N. II UKN 96/96).
Zdaniem sądów stała praca w gospodarstwie rolnym nie polega na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, lecz oznacza gotowość do wykonania pracy rolniczej, w każdym czasie, jeżeli sytuacja tego wymaga ( S.N. II UKN 466/2000). Takowa sytuacja ( gotowość do wykonywania czynności rolniczych w każdym czasie) nie zachodzi, gdy dziecko rolnika uczęszcza do szkoły. Z tych przyczyn sądy z reguły utrzymują odmowne decyzje ZUS w mocy. Ale zachodzą niekiedy okoliczności wyjątkowe, gdy organ rentowy przegrywa procesy pomimo tego że ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnym uczęszczając jednocześnie do szkoły.
Zaliczeniu do stażu ubezpieczeniowego podlegają okresy pracy w gospodarstwie rolnym przy równoczesnym uczęszczaniu do w szkoły przysposobienia rolniczego, ponieważ praca w gospodarstwie stanowiła warunek przyjęcia do tych szkół ( S.N. I UK 27/2009).
Zaliczeniu do stażu ubezpieczeniowego podlegają również okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców wykonywanej w okresie wakacji szkolnych( S.N. II UKN 155/2000). Jeżeli więc do stażu ubezpieczeniowego brakuje kilku miesięcy ubezpieczony ma realną szansę na wygranie procesu z ZUS.



